Czy Ewangelie podają dzień narodzin Jezusa?
Nie przekazują dnia i miesiąca. Opisy Mateusza i Łukasza skupiają się na znaczeniu narodzenia i osobach uczestniczących w wydarzeniach. Próby wyliczenia dokładnej daty wyłącznie z obecności pasterzy czy kolejności pojedynczych scen wykraczają poza pewne dane tekstu.
Warto odróżniać trzy pytania: kiedy Jezus historycznie się urodził, kiedy zaczęto obchodzić jego narodzenie i dlaczego wybrano określony dzień. Odpowiedź na jedno nie rozstrzyga automatycznie pozostałych.
Co wiemy o wczesnych obchodach?
Vatican News wskazuje rok 336 jako wczesne świadectwo obchodów Narodzenia Pańskiego. W IV wieku święto uzyskiwało wyraźne miejsce w kalendarzu Kościoła. Wcześniej centrum chrześcijańskiego świętowania pozostawała Pascha, czyli tajemnica śmierci i zmartwychwstania Chrystusa.
Nie należy więc opowiadać tej historii tak, jakby apostołowie od początku posługiwali się dzisiejszym kalendarzem uroczystości. Praktyka liturgiczna rozwijała się w różnych wspólnotach i okolicznościach.
Dwie ważne drogi wyjaśnienia
Pierwsza zwraca uwagę na rzymską symbolikę słońca i świętowanie niezwyciężonego Słońca. Chrześcijańskie mówienie o Chrystusie jako świetle pozwalało nadać tej porze roku własne znaczenie. Nie dowodzi to jednak, że znamy jeden prosty akt „przeniesienia” pogańskiego święta.
Druga hipoteza wiąże datę z obliczeniami: od 25 marca, kojarzonego z poczęciem Chrystusa, do 25 grudnia upływa dziewięć miesięcy. Materiał Papieskich Dzieł Misyjnych przedstawia ją obok wyjaśnienia odnoszącego się do kultu słońca. Są to historyczne interpretacje, a nie zapis metryki narodzin.
Czy niepewna data osłabia sens święta?
Liturgia nie jest rekonstrukcją kalendarza dzień po dniu. Uobecnia pamięć o wcieleniu: Bóg przyjmuje ludzkie życie. Wspólne świętowanie nie wymaga pewności co do konkretnego dnia porodu.
Dobrze zatem mówić: „25 grudnia obchodzimy narodzenie Jezusa”, zachowując ostrożność wobec zdania: „wiemy, że urodził się dokładnie tego dnia”. To niewielka różnica językowa, ale ważna dla uczciwego opowiadania historii.
Komentarze